De mens is bij uitstek een relationeel wezen dat zijn volle ontplooiing maar kan realiseren in de omgang met andere mensen. De omgang tussen mensen, relationeel en seksueel, wordt bepaald door een waardenpatroon dat beïnvloed wordt door de maatschappij waarin wij leven, onze cultuur en onze christelijke identiteit.
Als school hebben wij de belangrijke taak de jonge mensen volgens een goed uitgewerkt stappenplan over de zes jaar van het secundair onderwijs te helpen vormen in het omgaan met zichzelf en met anderen. Zij krijgen de kans om aan zichzelf te werken, om eigen lichaam en geest te kunnen ontplooien en om zichzelf graag te zien.
De waarden die we als school willen doorgeven, verduidelijken we in een kort overzicht van wat we als RSV op school mogelijk zien.
Klik hier om de volledige tekst te lezen..Hoe het allemaal begon
Al zeker meer dan dertig jaar wordt op onze school relationele en seksuele vorming gegeven. Vanuit hun leerplannen besteden vooral de leerkrachten biologie en godsdienst hieraan aandacht. Daarnaast zijn er altijd initiatieven genomen, onder meer door de klastitularissen van het vierde jaar. Ook de groene leerkrachten (en wellicht vele anderen) hebben in de omgang met leerlingen op een zeer positieve manier aandacht besteed aan het relationele. Het ging echter altijd om losstaande initiatieven en de school als geheel had geen globale visie op hoe zij relationele en seksuele vorming zag. Het was een proces van vallen en opstaan. Een gebrek aan communicatie leidde twee jaar geleden tot een conflictsituatie. Het is precies tijdens deze crisis dat we aanvoelden dat er nood was aan een globale visie die gedragen wordt door het hele korps. Daarom werd begin vorig schooljaar een werkgroep opgericht. In die werkgroep zitten vertegenwoordigers uit de zes jaren van het secundair onderwijs, een leraar biologie, een leraar godsdienst, twee ouders en de directie. De werkgroep legt haar visietekst nu aan het voltallige korps ter bespreking voor, weliswaar met enige schroom: eerst en vooral omdat we nadrukkelijk onze waardering willen uitspreken voor het werk van al die collega’s die zich al jaren voor RSV inzetten, maar ook omdat we beseffen dat we ons op glad ijs wagen. Op basis van de geamendeerde tekst zal later een volledig curriculum RSV uitgewerkt worden.Wat is RSV?
De afkorting RSV staat voor Relationele en Seksuele Vorming. Niet omwille van de alfabetische volgorde staat R voor S: de mens is bij uitstek een relationeel wezen dat zijn volle ontplooiing maar kan realiseren in de omgang met andere mensen. Die relaties omvatten het hele gamma: van vluchtige contacten met voorbijgangers op straat tot zeer persoonlijke en intieme banden tussen familieleden, vrienden en levensgezellen. De omgang tussen mensen situeert zich ook altijd op het seksuele vlak. De mens is immers fundamenteel een seksueel wezen. Bij deze contacten laten we ons leiden door een waardenpatroon dat beïnvloed wordt door de maatschappij waarin wij leven. Met name onze cultuur en onze christelijke identiteit zijn wegwijzers op de zoektocht naar een leven in verbondenheid met anderen. Het is de bedoeling dat wij jonge mensen volgens een goed uitgewerkt stappenplan over de zes jaar van het secundair onderwijs helpen vormen in het omgaan met zichzelf en met anderen. Jonge mensen moeten immers kansen krijgen om aan zichzelf te werken, om eigen lichaam en geest te kunnen ontplooien, om zichzelf graag te zien. De school heeft op dit vlak een belangrijke taak te vervullen. Ze vult de opvoedende taak van de ouders aan. Een school kan niet “niet opvoeden”. Het is voor een school onmogelijk niet aan RSV te doen. Vandaar de stap om RSV in een totaalpakket in ons opvoedingsproject in te schakelen. In elk contact tussen leerlingen en leerkrachten wordt - minstens impliciet - een visie op RSV doorgegeven. Daarom is het noodzakelijk dat we ook als school een visie hebben. We proberen de waarden die we willen doorgeven, te verduidelijken in een kort overzicht van wat we als RSV op school mogelijk zien.Relationele vorming op school
Het gewone schoolleven biedt ontelbare gelegenheden om leerlingen relationele vaardigheden aan te leren. We sommen er een aantal op:
- Het besef dat we vaak verschillen van elkaar, en dat dit maar goed is ook.
- Leren omgaan met elkaar en elkaars opvattingen vanuit een gelijkwaardigheidsgevoel.
- Leren opkomen voor zichzelf, zichzelf en de eigen standpunten leren verdedigen.
- Echt geven: van harte, niet onder een of andere dwang.
- Eenduidige boodschappen leren geven (geen dubbelzinnige).
- Persoonlijke gevoelens durven formuleren.
- Echt leren luisteren.
- Conflicten trachten op te lossen, zoeken naar een consensus.
- Leren concrete afspraken maken, en die afspraken naleven.
- Leren volharden en doorzetten.
- Iets leren vragen en ook iets leren ontvangen.
- Leren de andere te vergeven.
Seksuele vorming als onderdeel van relationele vorming
Mensen kunnen op een heel specifieke manier omgaan met hun eigen lichaam en met anderen, namelijk op een seksuele manier. Het is typisch voor de mens dat hij die seksualiteit kan duiden als onderdeel van het relationele. Het is zeer belangrijk te benadrukken dat die seksualiteit een positieve waarde is die de mens de mogelijkheid geeft gevoelens van vriendschap, verliefdheid of liefde lichamelijk te uiten. Seksuele vorming moet er in de eerste plaats op gericht zijn jonge mensen de eigen tekentaal van de seksualiteit aan te brengen als een positieve, aangename, lust- en liefdevolle manier van omgaan met elkaar. Die seksuele omgang dient altijd geplaatst in dat algemeen relationele kader. Daarin past ook een positieve benadering van homo-en biseksualiteit. Toch moeten ook de specifieke seksuele taal en technieken de nodige aandacht krijgen. Zonder dat daarop het hoofdaccent komt te liggen, moeten de gevaren van risicovol gedrag aan bod komen: ongewenste zwangerschap, aids en seksueel-overdraagbare ziekten. Preventieve maatregelen worden daarbij geduid vanuit de integriteit van de partner en het respect voor alle leven, maar ook met oog voor de realiteit van de leefwereld en van de veranderende opvattingen van de jongeren.Onze strategie
De vorming tot relatiebekwame mensen situeert zich op drie terreinen:- Een algemene gevoeligheid voor de manier waarop we op school met elkaar omgaan, d.i. leerlingen met medeleerlingen, leerkrachten met leerlingen en leerkrachten onderling.
- Een specifiek stappenplan tot RSV over de zes jaar van de humaniora wordt door de werkgroep uitgewerkt en later aan het korps voorgelegd. Alle bestaande lessen en speciale projecten worden in dit plan geïntegreerd.
- Concrete situaties worden door de betrokkenen benaderd vanuit een positieve, opbouwende ingesteldheid. Iedereen moet hierbij zijn verantwoordelijkheid opnemen. In bepaalde gevallen moeten leerkrachten daarbij de groene leerkrachten, de directie en - via hen - eventueel externe professionelen inschakelen. Waar mogelijk (!) moet de directie de ouders als eerste opvoeders van hun kind betrekken bij de problematiek.